Animal Angels in the News

प्रवीण मुळ्ये , ठाणे

बॉम्बशोधक पथकामध्ये किंवा चोरांचा माग काढण्यासाठी उपयोगात येणारे कुत्रे यापुढे बॉम्बस्फोट किंवा नैसर्गिक आपत्तीमध्ये सापडलेल्या लोकांना किंवा त्यांच्या नातेवाइकांना दुर्घटनेच्या , दु:खाच्या तणावातून बाहेर काढण्यासाठीही धावून येणार आहेत.

अॅनिमल थेरपी उपक्रमाचा प्रयोग देशात पहिल्यांदाच होत आहे. अमेरिकेतील ९/११ ची अतिरेकी घटना , कॅटरिना चक्रीवादळ , लंडन बॉम्बस्फोट या दुघर्टनांची झळ सहन केलेल्यांच्या मनावरील दुर्घटनेचा ताण कमी करून त्यांच्यामध्ये जगण्याची नवी उमेद जागवण्यासाठी अॅनिमल थेरपीचा प्रयोग यशस्वी होतो आहे.

कुत्रा , मांजर यासारखे पाळीव प्राणी माणसाच्या कुशीत शिरून मनाचा ताण कमी करू शकतात किंवा माणसाला आपल्याशी गप्पा मारण्यास भाग पाडून मन मोकळे करून घेऊ शकतात... अनेकांना हे न पटण्यासारखे वाटले तरी विशेष प्रशिक्षण दिलेल्या प्राण्यांनी जगभरातील पीडितांना नवे आयुष्य दिले आहे. डिझास्टर मॅनेजमण्ेट सेल फॉर मेण्टल हेल्थ नावाने अनेक प्रगत देशांना परिचित असलेला हा उपक्रम अतिरेक्यांचे टागेर्ट असलेल्या मुंबईतही सुरू होण्याच्या मार्गावर आहे.

१० डिसेंबरला अंधेरीतील रिक्रिएशन हॉलमध्ये ' राहत एक एहसास ' या कार्यक्रमात याची झलक पाहायला मिळेल. बॉम्बे सायकॅट्रिक सोसायटीच्या पुढाकाराने होत असलेल्या या कार्यक्रमात बॉम्बस्फोटातील जखमी , अनेक हॉस्पिटल्सचे डॉक्टर , डिझास्टर मॅनेजमेण्ट यंत्रणांचे पदाधिकारी , राज्य सरकारचे अधिकारी अशी अनेक मंडळी सहभागी होणार आहेत.

या बैठकीत दुर्घटनाग्रस्तांपासून डिझास्टरमध्ये काम करणाऱ्या यंत्रणांपर्यंतचा ताण कमी करण्यासाठी अॅनिमल थेरपीचा कसा उपयोग करता येईल याचे प्रात्यक्षिक मीनल लोणकर-कविश्वर या अॅनिमल थेरपिस्ट आणि क्लिनिकल सायकॉलॉजिस्ट दाखवणार आहेत. मोजक्याच अॅनिमल थेरपिस्टपैकी मीनल एक. युनिव्हसिर्टी ऑफ नॉर्थ टेक्सासमध्ये ती शिकली. अमेरिकेतील डेल्टा सोसायटीचे रजिस्ट्रेशन मिळवलेली मीनल चार वषेर् अॅनिमल थेरपीवर रिसर्चही करीत आहे.

अॅनिमल थेरपीसाठी वापरल्या जाणाऱ्या पाळीव प्राण्यांना माणसांच्या भावभावना व स्वभावाविषयी प्रशिक्षण देऊन त्याप्रमाणे मनमिळावू बनवले जाते. कोणत्याही घरात तेथील कुटुंबाचा एक सदस्य बनून तेथील दु:ख दूर करण्याऱ्या या थेरपीतील प्राण्यांना डिझास्टर मॅनेजमेण्टमध्ये व्हॉलेण्टियर्स बनवण्यासाठी राज्य सरकारही गांभीर्याने विचार करीत आहे. यासाठी परदेशात या थेरपीचे झालेले प्रयोग तपासण्यात येत आहेत.

Back